06\09\1396فیروزآباد ، مرکز بخش فیروز:از توابع شهرستان كوثر استان اردبيل 

فیروزآباد نیز در سه مرحله بعنوان مرکز خلخال حاکم نشین بوده است این حکمرانی ازقرن سوم(اواخرقرن دوم)تاقرن هشتم ه ق بوده است .
درکتاب زینت المجالس تالیف مجدالدین محمدحسین متخلص به مجدی آمده است:
“شهری بوده فیروزاباد که حاکم نشین آن دیاربوده است وحاکم انجاراآقاجاریان می گفتند وبعدازخرابی فیروزآبادخلخال حاکم نشین شد.”
درکتاب بستان اسیاح تالیف زین العابدین شیروانی درسال 1247ه ق آمده است:
“قدیم الزمان یکی ازملوک ایران شهری بودبرسرگریوه احداث کرده فیروزآبادنام داشت.
الحال مجموع انولایت راخلخال است.
ودرموردفیروزآبادمی نویسد دژاستواردرآذربایجان وشهری بوده فیروزساسانی بناکرده است وتازمان یاقوت حموی (اول سده 7هجری و13میلادی)هنوزبرپابوده است این شهردرحوالی بین اردبیل وخلخال قرارداشته وبازان فیروزنامیده میشود.”
باتوجه به بررسی های میدانی انجام گرفته (توسط داوود مغیثی هروآباد ) شهر فیروزاباد درمحل فعلی روستای فیروزاباد قرار داشته وقلعه معروف فیروزاباد در فاصله یک کیلومتری جنوب فیروزاباد در کنار رودخانه که به محل قاباخ معروف است بعنوان مرکزنظامی و نگهبان ورودی شهرفیروزاباد در مسیر جاده قدیمی که ازمعبر پل تاریخی پردیس عبور میکرده عمل نموده است.
ووردی شمالی فیروزآباد نیز به جهت وجود رودخانه خلخال و گیوی نوعی موانع طبیعی ودارای برجکهای بعنوان نگهبان وکنترل تردد این جاده که قفقاز رابه مرکز کشور (زنجان) ارتباط داده است.
درقالب سفرنامه هابخصوص سیاحان خارجی ازاین جاده ونقش فیروزآبادمطالب زیادی نوشته شده است.
درگذشته بعلت فراوانی باران ونزولات جوی عبورازرودخانه های پراب بخصوص برای درشکه وارابه های اسب بدون پل مشکل بوده است ودرمنطقه فیروزابادودرمسیرجاده کهن میانه فیروزاباد اردبیل مهمترین معبر عبور از رودقزل اوزن بود که پل معروف به بردلیس یاپردیس درزمان ساسانیان احداث شده است وهمچنین پس ازعبور از این معبر مشکل دوم عبور ازرودخانه فیروزاباد بوده است که قبل ازاحداث پل فیروزاباد (پل فعلی ابتدای ابادی) پای قدیمی دراین محل وجودداشته که تخریب واثاری ازان باقی نمانده است.
پل فعلی فیروزآباددرسال1314خورشیدی توسط مهندسی آلمانی ساخته شده وبرای انتقال نیروهای المانی درجنگهای جهانی طراحی شده است.
پس بنابراین قطعا برای عبورازرودخانه فیروزاباد پلی وجودداشته است دراین راستا بطورنمونه جهانگرد فرانسوی پیترو دلاواله درسال 1617میلادی(مطابق 1025هجری قمری)درسفر شاه عباس به اردبیل به همراه کاروان سلطنتی بوده دو نوبت از این جاده و فیروزاباد یادکرده است درواقع کوتاه تربن مسیر مرکز ایران با اردبیل زنجان فیروزاباد اردبیل و در برگشت نیز ازمسیر اردبیل فیروز خلخال قزوین(مسیرفعلی کلوردرام)یاد کرده و شاخصه اصلی فیروزآباد در شمال غرب (منطقه اردبیل وخلخال) بعنوان مرکزیت جاده اه بوده است در واقع فیروزاباد بعنوان مرکزونقطه اتصال جاده معبرپل پردیس به اردبیل وخلخال بوده است.
استناددیگرنتاریخی درقرن هشتم هق حمداله مستوفی نویسنده وسیاح معروف ازمسیرفیروزاباد کیوی وهرواباد پرداخته است.
باتوجه به طراحی راه اصلی اردبیل سرچم ومهمترازان خط آهن میانه اردبیل که هردوپروژه ازفیروزآبادعبورمیکنند دونکته رایادآوری میکنداولی ملایم بودن اب وهوای مسیرفیروزاباد وپایین بودن ارتفاع ومسطح بودن اراضی درمحال سنجبد(فیروز اباد)ونکته دوم آبادبودن فیروزاباددرگذشته وداشتن امکانات اقامتی برای کاروان بوده است.
راه قدیمی معروف به ایل یولی خلخال(گردنه معروف یلوجه-یله قارشو) خلخال راازمسیرروستاهای یلوجه به سمت فیروزآباد بوده است که این مسیردرابتدا یک گردنه داشته مابقی مسیر مناسب وگرمتر ازسایر مسیرهاست دربین اهالی هرواباد وحومه به راه قدیم میانه معروف است.
هرچندکاوشهای باستانشناسی بعمل نیامده اما مسیرفیروزاباد با خلخال و گیلان و قزوین وطارم یقینا از این مسیر بوده است

ارسال دیدگاه